|
Etykieta i filozofia jedzenia |
W zasadach estetyki dotyczących sposobów podawania potraw, ich wyglądu i dekorowania obowiązują te same wyznaczniki, co w wielkiej sztuce Japonii. Oto kilka charakterystycznych cech stylu japońskiego, dzięki którym kuchnia nosi do dzisiaj znamię odrębności i autonomii. Przed przystąpieniem do aranżacji posiłku każdy Japończyk zastanawia się nad głębszymi związkami serwowanych produktów z przyrodą, człowiekiem i kosmosem. Bardzo ważna jest zasada sezonowości, polegająca na takim doborze składników posiłku, aby odzwierciedlały one aktualną porę roku. Pożywienie jest darem natury dla człowieka, który dzięki niemu może żyć. Spożywanie stanowi zatem nie tylko napychanie żołądka, lecz także formę rytuału ofiarnego. Niedopuszczalne jest niszczenie lub bezmyślne marnowanie pożywienia. Ważne zatem jest, czy potrawa przez swoje wzrokowe, wizualne aspekty wyzwoli w człowieku tylko uczucie głodu fizjologicznego, czy też głębsze refleksje natury filozoficznej.
Przy jedzeniu potraw japońskich równie ważna jest umiejętność posługiwania się pałeczkami (hashi). Pałeczki trzyma się mniej więcej w połowie; należy uważać, aby nie uchwycić ich za nisko, przeszkadza to w jedzeniu, wygląda niezgrabnie, a ponadto można nieopatrznie dotknąć jedzenia, co jest wykroczeniem przeciwko etykiecie. Pałeczek używa się również przy jedzeniu zup. Wybiera się nimi z zupy gęste składniki, np. jarzyny lub makaron, płyn zaś wypija wprost z miseczki, głośno siorbiąc. Siorbanie jest w dobrym stylu i traktuje się je jako naturalny i oczywisty odgłos jedzenia. Jest to różnica w pojęciu dobrych manier różniących zasadniczo Japończyków od Europejczyków. Nie należy jednak nigdy głośno mlaskać ani oblizywać się. Przy posiłkach wieloskładnikowych, które jada się naprzemiennie i jednocześnie, należy przestrzegać jeszcze innych zasad związanych z użyciem pałeczek. Otóż nie wolno przed jedzeniem kłaść pałeczek poziomo na czarce z ryżem. Nie należy również wbijać ich pionowo w ryż, w ten sposób podaje się ofiary zmarłym. Drewniane pałeczki dyktują zasadniczo odmienny sposób traktowania potrawy niż metalowe sztućce Zachodu. Europejski nóż i widelec są narzędziami bezwzględnymi i na swój sposób brutalnymi. Drewniane lub wykonane z laki pałeczki są instrumentemszalenie delikatnym i wyrafinowanym w swojej prostocie. W ich naturze zawiera się głęboki szacunek dla spożywanej potrawy, która jest zawsze przygotowywana wcześniej w postaci maleńkich kawałeczków. Noża używa się wyłącznie w kuchni. Pałeczki ułatwiają, podtrzymują, nabierają, wybierają, ale nigdy nie ingerują w głąb spożywanej potrawy. Pałeczkami nie można ciąć, szarpać ani rozgniatać jedzenia. Można nimi wybierać odpowiednie kęsy lub przenosić nieuszkodzone cząstki do ust. Pozwalają również wybierać wręcz po ziarenku ryżu - „święty chleb powszedni” ludzi Dalekiego Wschodu.
|